Planujesz modernizację swojego domu jednorodzinnego? Zanim zaczniesz, sprawdź, jak program „Czyste Powietrze” może sfinansować Twoją inwestycję. Od 2025 roku weszły w życie nowe zasady, które warto znać, aby maksymalnie wykorzystać dostępne dotacje – sięgające nawet 100% kosztów netto. Ten przewodnik pomoże Ci zrozumieć kluczowe wymagania, progi dochodowe i rolę audytu energetycznego w uzyskaniu wsparcia.
Czym jest program „Czyste Powietrze” i jakie daje możliwości?
Główne cele i korzyści programu
Czyste Powietrze to program umożliwiający uzyskanie dotacji na modernizację istniejących, oddanych do użytkowania budynków jednorodzinnych. W ramach dotacji można wymienić stare, nieefektywne źródło ciepła (ale tylko te na paliwa stałe) na nowoczesne, przyjazne ekologicznie i w wielu przypadkach bezobsługowe. Dodatkowo, po spełnieniu kilku warunków można także wymienić okna, drzwi wejściowe czy bramę garażową, docieplić budynek i zamontować rekuperację. Wszystko po to aby mieszkać taniej, a też bardziej ekologicznie i cieplej.
Terminy i najważniejsze zmiany od 2025 roku
Program Czyste Powietrze działa już od 2018 roku i pozwolił na zmodernizowanie setek tysięcy domów. Jego ostatnia zmiana, która weszła w życie 31 marca 2025 wydłuża termin przyjmowania wniosków do końca 2030 roku, a termin realizacji aż do końca 2032 roku.
Dlaczego warto skorzystać z profesjonalnego doradztwa?
W tej wersji program ma kilka założeń, od których w dużej mierze jest uzależniona dotacja, więc warto skorzystać z doradztwa osób i firm, które od dawna działają w tym zakresie i są w stanie płynnie poruszać się i doradzać w meandrach związanych z tym przepisów.
Poziomy dofinansowania – od czego zależy wysokość dotacji?
Trzy progi dotacji w zależności od dochodów
Omawiana w tym artykule wersja Program Czyste Powietrze przewiduje trzy progi dotacji, które są uzależnione od dochodu. Jest to wersja podstawowa: 40% dotacji, wersja podwyższona: 70% dotacji i wersja najwyższa: 100% dotacji. Kwota dotacji jest liczona od kosztów netto, podatek VAT nie jest kosztem kwalifikowanym, to znaczy, że jest to opłata zawsze ponoszona przez klienta.
Podstawowy poziom dofinansowania – warunki i beneficjenci
Podstawowa wersja dotacji należy się osobom (w dokumentach programowych najczęściej nazywana Beneficjentem), których dochód nie przekroczył rocznie 135 tys. zł. Dochód ten jest różnie obliczany w zależności od tego czy dana osoba pracuje, czy prowadzi działalność gospodarczą, czy prowadzi gospodarstwo rolne czy też ma dochody z zagranicy lub inne dochody nieopodatkowane w Polsce.
Podwyższony i najwyższy poziom – jak uzyskać zaświadczenie o dochodach?
Dla wersji podwyższonej i najwyższej konieczne jest uzyskanie zaświadczenia o dochodzie z gminy lub miasta. Najczęściej są do tego oddelegowane gminne lub miejskie ośrodki pomocy społecznej (GOPS lub MOPS). Aby uzyskać takie zaświadczenie należy złożyć stosowny wniosek, który nazywa się ŻĄDANIE WYDANIA ZAŚWIADCZENIA O WYSOKOŚCI PRZECIĘTNEGO MIESIĘCZNEGO DOCHODU PRZYPADAJĄCEGO NA JEDNEGO CZŁONKA GOSPODARSTWA DOMOWEGO. Należy w nim podać dane osób, z którymi tworzymy gospodarstwo domowe, dochody nieopodatkowane w Polsce, informacje o wielkości gospodarstwa rolnego (jeśli dotyczy). Na tej podstawie GOPS lub MOPS dodatkowo uzyska z urzędu skarbowego oraz z ZUS informację o dochodach i odprowadzonych składkach i obliczy dochód na osobę w gospodarstwie domowym.
Limity dochodowe dla gospodarstw domowych i działalności gospodarczej
Jeśli już mamy stosowne zaświadczenie ale prowadzimy działalność gospodarczą (lub nasz współmałżonek) to dodatkowo musimy zweryfikować przychód z tytułu tej działalności. I dla dotacji podwyższonej przychód z działalności gospodarczej naszej i / lub współmałżonka nie może przekroczyć czterdziestokrotności najniższego wynagrodzenia za rok, z którego jest zaświadczenie. Dla dotacji najwyższej jest to dwudziestokrotność najniższego wynagrodzenia za rok, z którego jest zaświadczenie. Limity dochodów są różne w zależności od tego, czy prowadzimy jedno czy wieloosobowe gospodarstwo domowe i wyglądają następująco:
Poziom podwyższony – przeciętny miesięczny dochód na jednego członka jej gospodarstwa domowego wskazany w zaświadczeniu wydawanym zgodnie z art. 411 ust. 10g ustawy – Prawo ochrony środowiska, nie przekracza kwoty: a) 2 250 zł w gospodarstwie wieloosobowym, b) 3 150 zł w gospodarstwie jednoosobowym.
Poziom najwyższy – przeciętny miesięczny dochód na jednego członka jej gospodarstwa domowego wskazany w zaświadczeniu wydawanym zgodnie z art. 411 ust. 10g ustawy – Prawo ochrony środowiska, nie przekracza kwoty: a) 1 300 zł w gospodarstwie wieloosobowym, b) 1 800 zł w gospodarstwie jednoosobowym.
Wyjątkiem są osoby, które mają ustalone prawo do otrzymywania zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wtedy wystarczy zaświadczenie wydane na wniosek Beneficjenta przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, zawierające wskazanie rodzaju zasiłku oraz okresu, na który został przyznany. Zasiłek musi przysługiwać w każdym z kolejnych 6 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia oraz co najmniej do dnia złożenia wniosku o dofinansowanie.
Audyt energetyczny – kluczowy element nowej wersji programu
Obowiązkowy audyt przed i po modernizacji
W wersji dotacji Czyste Powietrze, która wystartowała 31 stycznia 2025 doszedł obowiązek wykonania audytu energetycznego przed złożeniem wniosku o dotację oraz charakterystyki energetycznej budynku po zakończeniu wszystkich prac w budynku.
Rola audytu w określeniu zakresu i wysokości dotacji
Audyt wykonywany przed inwestycją ma kilka zadań. Po pierwsze określa zapotrzebowanie na energię potrzebną do ogrzewania budynku zwaną energią użytkową (EU). Od tego parametru w dużej mierze zależy jakie inwestycje możemy wykonać aby uzyskać dotację i w jakiej wysokości.
Progi zapotrzebowania na energię (EU) a możliwe inwestycje
Jakie dotacje możemy uzyskać:
- Dla budynków, które mają zapotrzebowanie na EU do 80 kWh rocznie na metr kwadratowy (80 kWh / (m2 x rok)) możemy uzyskać dotację na wymianę nieefektywnego źródła ciepła.
- Dla budynków, które mieszczą się w przedziale pomiędzy 80 a 140 kWh / (m2 x rok) możemy uzyskać dotację na samą wymianę źródła ciepła, na samą termomodernizację jeśli mamy źródło ciepła spełniające wymagania programu lub na obydwie rzeczy. W tym przypadku prace termomodernizacyjne mają przynieść efekt oszczędności EU w wysokości co najmniej 40% oraz zmniejszyć zapotrzebowanie budynku na EU poniżej 80 kWh / (m2 x rok).
- Dla budynków z zapotrzebowaniem na EU powyżej 140 kWh / (m2 x rok) możemy uzyskać dotację na termomodernizację lub termomodernizację wraz z wymianą źródła ciepła. Te budynki nie uzyskają dotacji na samą wymianę źródła ciepła. Podobnie jak powyżej prace termomodernizacyjne mają przynieść efekt oszczędności EU w wysokości co najmniej 40% oraz zmniejszyć zapotrzebowanie budynku na EU poniżej 80 kWh / (m2 x rok).
Po drugie audyt określa jakie materiały należy wykorzystać przy termomodernizacji budynku. I po trzecie określa oszczędność w energii użytkowej jaką przyniosą prace, które chce wykonać Inwestor.
Zmiany w kosztach kwalifikowanych i limity dotacji
Powrót do limitów dla prac termomodernizacyjnych
Kolejną zmianą w nowej wersji dotacji Czyste Powietrze w stosunku do poprzedniej jest wprowadzenie limitów kosztów kwalifikowanych dla prac termomodernizacyjnych. Jest to powrót do zasad, które obowiązywały do końca 2022 roku z tym, że podwyższono limity kosztów. Dotacje obecnie prezentują się następująco:
| OPIS | Podstawowy poziom dofinansowania, intensywność dofinansowaniado 40% kosztów kwalifikowanych | Podwyższony poziom dofinansowania, intensywność dofinansowania do 70% kosztów kwalifikowanych | Najwyższy poziom dofinansowania, intensywność dofinansowaniado 100% kosztów kwalifikowanych |
| Audyt energetyczny z DPAE | 480 zł | 840 zł | 1200 zł |
| Świadectwo charakterystyki energetycznej | 160 zł | 280 zł | 400 zł |
| Podłączenie do sieci ciepłowniczej | 8 900 zł | 15 575 zł | 22 250 zł |
| Pompa ciepła powietrze/woda | 12 600 zł | 22 000 zł | 31 500 zł |
| Pompa ciepła powietrze/woda o podwyższonej klasie efektywności energetycznej | 14 080 zł | 24 640 zł | 35 200 zł |
| Pompa ciepła powietrze/ powietrze | 4 480 zł | 7 840 zł | 11 200 zł |
| Gruntowa pompa ciepła o podwyższonej klasie efektywności energetycznej | 18 000 zł | 31 500 zł | 45 000 zł |
| Dolne źródło ciepła dla pompy gruntowej | 8 000 zł | 14 000 zł | 20 000 zł |
| Kocioł zgazowujący drewno o podwyższonym standardzie (także z palnikiem na pellet) | 8 200 zł | 14 350 zł | 20 500 zł |
| Kocioł na pellet drzewny o podwyższonym standardzie | 8 200 zł | 14 350 zł | 20 500 zł |
| Ogrzewanie elektryczne | 4 480 zł | 7 840zł | 11 200 zł |
| CO / CWU | 8 200 zł | 14 350 zł | 20 500 zł |
| Niezbędne prace towarzyszące przy instalacji c.o. i c.w.u. | 820 zł,10% kwoty z CO / CWU, zawiera się w kwocie za CO / CWU | 1 435 zł,10% kwoty z CO / CWU, zawiera się w kwocie za CO / CWU | 2 050 zł,10% kwoty z CO / CWU, zawiera się w kwocie za CO / CWU |
| OPIS | Podstawowy poziom dofinansowania, intensywność dofinansowaniado 40% kosztów kwalifikowanych | Podwyższony poziom dofinansowania, intensywność dofinansowania do 70% kosztów kwalifikowanych | Najwyższy poziom dofinansowania, intensywność dofinansowaniado 100% kosztów kwalifikowanych |
| Ocieplenie stropów/poddaszy | 80 zł / m2 | 140 zł / m2 | 200 zł / m2 |
| Ocieplenie podłóg | 60 zł / m2 | 105 zł / m2 | 150 zł / m2 |
| Ocieplenie ścian | 100 zł / m2 | 175 zł / m2 | 250 zł / m2 |
| Stolarka okienna | 480zł / m2 | 840 zł / m2 | 1200 zł / m2 |
| Niezbędne prace towarzyszące przy montażu stolarki okiennej | 48 zł/ m2, 10% kwoty ze stolarki okiennej, zawiera się w kwocie stolarkę okienną | 84 zł/ m2, 10% kwoty ze stolarki okiennej, zawiera się w kwocie stolarkę okienną | 120 zł/ m2, 10% kwoty ze stolarki okiennej, zawiera się w kwocie stolarkę okienną |
| Stolarka drzwiowa | 1 000zł / m2 | 1 750 zł / m2 | 2 500 zł / m2 |
| Bramy garażowe | 600 zł / m2 | 1 050 zł / m2 | 1 500 zł / m2 |
| Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, w tym rekuperatory ścienne | 6 680 zł / zestaw, w tym 800 zł/szt. w przypadku rekuperatorów ściennych | 11 690 zł / zestaw, w tym 1400 zł/szt. w przypadku rekuperatorów ściennych | 16 700 zł / zestaw, w tym 2000 zł/szt. w przypadku rekuperatorów ściennych |
| LIMITY DOTACJI DLA PRZEDSIĘWZIĘĆ TERMOMODERNIZACYJNYCH | |||
| Dla budynku z zapotrzebowaniem80 – 140 kWh/m2*rok | do 19 200 zł | do 33 600 zł | BRAK |
| Dla budynku z zapotrzebowaniem powyżej 140 kWh/m2*rok | do 33 200 zł | do 58 100 zł | do 83 000 zł |
Podsumowując wysokość dotacji jak i maksymalna do uzyskania kwota są uzależnione od dochodu jak i wyniku audytu.
Dodatkowe zmiany i zasady w nowej edycji programu
Zmiany w prefinansowaniu – nowa wysokość zaliczki
W najnowszej wersji dotacji Czyste Powietrze została również wprowadzona zmiana dotycząca prefinansowania. Otóż teraz wykonawca może otrzymać zaliczkę, ale tylko w kwocie 35% dotacji, a nie jak to miało miejsce w poprzedniej wersji 50%. Należy tu wyjaśnić, że pozostałe 65% kwoty dotacji po zrealizowaniu inwestycji może trafić na konto Wykonawcy, Beneficjenta lub ich obydwu, a jest to uzależnione tylko od tego, jak zostały uregulowane płatności za zrealizowane przedsięwzięcia. Nadal został utrzymany termin konieczności zakończenia prac w terminie 120 dni od otrzymania zaliczki.
Terminy realizacji inwestycji
Niezależnie od wersji dotacji oraz tego czy korzystamy, czy nie z prefinansowania, to czas na realizację inwestycji wynosi 2 lata. Wyjątkiem są wersje z kredytem, gdzie czas na realizację inwestycji to 18 miesięcy.
Nowa rola Operatorów w programie
Następną nowością w ramach dotacji Czyste Powietrze jest wprowadzenie Operatorów. Są to na razie gminy, ale ma być poszerzony zakres uprawnionych podmiotów, których zadaniem jest pomoc Beneficjentom, którym należy się najwyższa dotacja oraz tym, którzy korzystają z prefinansowania w realizacji inwestycji. Na pewno utrudnieniem, przynajmniej na ten moment jest to, że nie wszystkie gminy są Operatorami. Wtedy tę rolę mają Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wnioski o przyznanie dotacji jak i o rozliczanie dla najwyższej dotacji i tych z prefinansowaniem muszą być składane właśnie za pośrednictwem operatorów.
Podsumowanie – czy warto skorzystać z programu?
Podsumowując, wysokość dotacji, jak i maksymalna do uzyskania kwota, są uzależnione od dochodu, jak i wyniku audytu. Z jednej strony złożenie wniosku, jak i rozliczenie dotacji, to dosyć złożony proces, ale w zamian możemy znacznie zmodernizować nasz budynek, zaoszczędzić na ogrzewaniu i zwiększyć wartość nieruchomości.
